Klasik polisiye seven insanların aklında en çok dolaşan üç isim genellikle Sherlock Holmes, Agatha Christie ve Arsene Lüpen (Lupin)'dir. Kültleşmiş eserlerdir ve uzun yıllardır severek okunurlar.
Ben (evet 500. kez yazıyorum sanırım bloga :) sıkı bir Sherlock Holmes hayranıyımdır. Agatha Christie kitaplarını ve Arsene Lüpen maceralarını da severim. Sherlock Holmes Kitapları Okuma Sırası yazısından sonra diğer ikisi için de bir sıralama yazısı yazmayı düşünüyordum. Sonra araya başka şeyler girdikçe ara uzadı maalesef :/ Bu konuda son zamanlarda hem yorum olarak hem mail olarak sorular/dönüşler aldığım için gayretle bilgisayarın başına geçtim. Hasbihal kısmını kesip konuya gelmeden son not: Sherlock Holmes konusundaki sıralamaları vakit buldukça yayınevlerine göre de yazacağım.
Gelelim Arsene Lüpen'e. Arsene Lüpen de polisiye edebiyatta adından hâlâ söz ettiren karakterlerden biridir ve Sherlock Holmes gibi adı yazarının önüne geçmiştir. Sir Arthur Conan Doyle ismi Sherlock Holmes ismi kadar bilinmediği gibi Maurice Leblanc da Arsene Lüpen kadar bilinmez. Zaten yazarı: "Lupen beni her yerde takip ediyor. O benim gölgem değil, ben onun gölgesiyim," şeklinde bir açıklama da yapmıştır. Yazının başında saydığım üç klasik polisiye ismin içinde Lüpen'in diğerlerinden farkı kanunun yanında değil de suç tarafında bulunmasıdır. Edebiyatta ona suçun Sherlock Holmes'ü de denir.
Azıcık tarihçe kısmını konuşursak Maurice Leblanc, Fransız bir yazardır. Bu karakteri yirminci yüzyılın başlarında oluşturmuştur. Karakteri oluştururken Conan Doyle'un öğretmeninden esinlenmesine benzer bir şekilde dönemin ünlü anarşisti ve hırsızı Marius Jacob'tan esinlenmiştir. Marius Jacob da Arsene Lüpen karakteri gibi usta bir hırsız, kıvrak zekalı ve esprili biridir. Marius siyasi görüşleri nedeniyle genellikle papazlar, kiliseler, hakimler, askerler gibi kişi ve yerleri soymuş; adaleti birçok kez atlatmış. Maurice Leblanc'ın bu şahıstaki potansiyeli görüp suçlu olmasına rağmen ondan bu kadar sevilen bir karakter yaratması da onun dehası olsa gerek. Yazarın Marius Jacob dışında farklı isimlerden esinlendiği de konuşulmaktadır.
Arsene Lüpen nasıl bir karakterdir? Kitaplarından birine de ismini veren Kibar Hırsız kelimeleri kendisini çok güzel açıklamaktadır. Tam anlamıyla. Kültürlü, kibar, esprili, zarif biridir. Kadınlarla arası çok iyidir. Oldukça çapkındır, çapkınlık uğruna kendinden ödün bile verebilir. Esinlenildiği Marius karakteriyle paralel olarak genelde zenginlerden çalar. Hafif bir Robin Hood'luk durumu var yani ama onu asla paspal giysiler ve nasırlaşmış ellerle bir ormanda hayal etmeye kalkmayın. Kendisi tam bir salon erkeğidir. Kan görmekten hoşlanmayan, silah kullanmayı tercih etmeyen, bunun yerine uzak doğu dövüş teknikleri bilen bir karakterdir.
Arsene Lüpen karakteri de Sherlock Holmes gibi defalarca beyaz perdeye aktarılmıştır. Filmlerine ve yazarı dışında Arsene Lüpen'e dair yazılan kitaplarla ilgili bilgileri başka bir yazıya bırakacağım. Bu kitapta konumuz esas yazarı Maurice Leblanc tarafından yazılan Arsene Lupen Maceraları.
Unutmadan Maurice Leblanc dönemin fenomeni Sherlock Holmes'un etkisine kapılıp Arsene Lupen'le Holmes'un karşılaştığı bazı hikayeler de yazmıştır. Conan Doyle'un karakterinin adının kullanımına dair itirazları sonucu Leblanc karakterin kendi kitabındaki adını Herlock Sholmes'e çevirmiştir.
Gelelim kitaplara.
Arsene Lupen kitapları oldukça karışık bir şekilde basıldı ülkemizde, her yayınevi kendi sıralamasına göre, bazen de kendine göre isimler vererek basmış. Hikayelerin bir kısmı ise henüz dilimize çevrilmemiş durumda. Bu nedenle kitapların orijinal dili Fransızca olduğu için kitapların hem Fransızca, hem İngilizce, hem de Türkçe isimlerini yazacağım.
Bende Penguen Yayınları'nın kitapları olduğu için buradaki hikayelerin orada hangi kitaba karşılık geldiğini de yazacağım.
*SERİ SIRALAMASI*
#1 KİBAR HIRSIZ (Gentleman Cambrioleur / Gentleman Burglar) 1907
-Serinin ilk kitabı ve en sevilen hikayelerden biridir. Centilmen Hırsız olarak da karşınıza çıkabilir. Penguen Yayınları'nda Kibar Hırsız isimli kitabın ilk hikayesi.-
***
Bir gemi yolculuğu esnasında çaldığı her şeyi kaybeden Arsen Lüpen, atıldığı hapishane hücresinden Baron Cahorn'a şatosunu soyacağına dair bir mektup gönderir. Dedektif Ganimard, önüne geçemediği hırsızlığın gizemini çözmeye çalışırken bir kez daha Arsen Lüpen'in inanılmaz zekâsıyla çarpışmak zorunda kalır. Dreux ailesinden çalınan ünlü mücevheri sahibine teslim eden ve Kontes d'Andillot'nun katilinden Siyah İnci'sini geri alan kibar hırsız, centilmenliğinden asla ödün vermeden pek çok maceraya karışır.
#2 ARSENE LUPEN HERLOCK SHOLMES'E KARŞI (Arsène Lupin contre Herlock Sholmès/Arsene Lupin vs. Herlock Sholmes) 1908
-Sherlock Holmes'un de Arsene Lupen maceralarına dalıverdiğinden bahsetmiştim. Bu macera The Blonde Lady (Sarışın Kadın) ve The Jewish Lamp (Yahudi Lambası) adında iki parçadan oluşuyor. Ben bu kitabı Olimpos Yayınları'ndan aldım. Penguen Yayınları'nda görmemiştim.-
***
Herlock Sholmes, Arsen Lüpen'in sırlarını bir bir ortaya çıkarırken Lüpen bütün soğukkanlılığıyla sevdiklerini ve sıradışı hayatını korumaya çalışıyor!..
Basit bir hırsızlık, çalınan masaya saklanan piyango bileti yüzünden halkın gözünde büyürken masanın sahibi Bay Gerbois kızının kaçırıldığını öğrenir. Arsen Lüpen'in istediklerini yapınca kızına kavuşan Bay Gerbois için olay kapanır. Ancak Baron d'Hautrec'in cinayetiyle her iki işin içinde de Arsen Lüpen'in suç ortağı Sarışın Kadın'ın olduğunu anlayan polis yine centilmen hırsızın peşine düşer.Baron d'Hautrec'in değerli elması Kontes Crozon'dan çalınınca, Kont ve Kontes ünlü İngiliz dedektif Herlock Sholmes'ten yardım isterler; ondan başkası Arsen Lüpen'i yakalayamayacaktır.
#3 OYUK İĞNENİN ESRARI (L'Aiguille creuse/The Hollow Needle) 1909
-Oyuk İğne ismiyle de karşınıza çıkabilir. Bu hikayeyi Penguen Yayınları'nda görmedim.-
***
Bir silah sesiyle başlayan ve Rubens'in dört yağlı boya tablosunun çalınmasıyla devam eden macerada Arsen Lüpen, kendisini yakalamak isteyenlerle kedinin fareyle oynadığı gibi oynuyor. Dahası Sezar'dan başlayarak zamanımıza kadar süregelen müthiş bir sırrı ortaya çıkarıyor. Bu öyle bir sır ki, hem Fransa'nın güçlü bir devlet olarak devamının garantisi, hem de dünyanın en büyük hazinelerinden birine açılan gizemli bir kapı...
Lüpen, bu meşhur hazineye kavuşmaya çalışırken, karşısında rakip olarak müthiş zeki bir lise öğrencisi buluyor. Üstelik ünlü İngiliz dedektif Herlock Sholmes de işin içinde... Bütün engellere rağmen Lüpen, amacına ulaşacak mı? Hayatında ilk defa ölümüne sevdiği kadına kavuşacak mı?
#4 813 (813/813) 1910
-813 isimli temel hikayenin dışında bu başlık altında iki mini hikaye daha bulunmaktadır. Genelde yayınevleri bu hikayeleri toplu olarak zaten basıyor, Penguen yayınlarının 813 isimli kitabı 3 hikayeyi de içeriyor.-
***
Paris'te esrarengiz bir adamın peşine düşen “Pırlanta Kralı” Rudolf Kesselbach, bir sabah otel odasında ölü bulunur. Cesedin üzerinde Arsen Lüpen'in kartviziti vardır. Her koşulda adam öldürmekten kaçınan Arsen Lüpen, bu defa cinayet suçlamasıyla karşı karşıyadır. Cinayetler devam ederken tüm işaretler hala hırsızı göstermektedir. Ne var ki Arsen Lüpen, kıvrak zekası ve vicdanı sayesinde gerçekleri gün yüzüne çıkarırken Alman İmparatoru'nu peşinden sürükleyecek güce sahip olduğunu kanıtlar. Peki ama cinayet suçlamalarından kurtulabilecek midir? İmparator'a verdiği sözü tutabilecek midir? “813” sayısının gizemini çözebilecek midir?..
#5 KRİSTAL TIPA (Le Bouchon de cristal / The Crystal Stopper ) 1912
-Kristal Tıpa isimli bu hikayeyle Billur Tıpa, Billur Kapak şeklinde de karşılaşabilirsiniz. Penguen Yayınları baskısında bu hikaye Billur Kapak ismiyle Müfettiş Barrett adlı kitapta bulunmaktadır.-
***
Arsen Lüpen, iki adamıyla milletvekili Daubrecq'in evine soyguna gider. Adamlarından Vaucheray, soygun esnasında evin uşağını öldürmek zorunda kalır. Lüpen kaçmayı başarır, ama iki adamı suçüstü yakalanır. Vicdan azabıyla kıvranan efsanevi hırsız, masum adamını idamdan kurtarmak için hemen kolları sıvar. Lüpen, araştırmasını derinleştirdikçe gizemli olaylarla karşılaşır. Ortada Yirmi Yediler Listesi hakkında söylentiler dolaşmaktadır. Daubrecq'in bu gizemli listeyi kristal bir tıpanın içinde sakladığı söylenmektedir. Birçok kişi, iktidar ve özgürlük hayaliyle, şantajdan cinayete sayısız uğursuzluğu peşinden sürükleyen bu listenin peşindedir. Peki kristal tıpanın gerçek sırrı nedir?
#6 ARSENE LUPEN'İN İTİRAFLARI (Les Confidences d'Arsène Lupin / The Confessions of Arsene Lupin ) 1913
Barones Repstein kocasından çaldığı mücevherlerle birlikte Paris'te ortadan kaybolalı iki hafta olmuştur. Fransız polisi mücevherlerin izlerini ekmek kırıntıları gibi izleyerek onu tüm Avrupa'da aramaktadır. Ancak barones onların çabalarını boşa çıkarır. Arsene Lupen onu bulduğunda kaçması kolay olmayacaktır.
#7 OBÜS PATLAMASI (L'Éclat d'obus / The Shell Shard) 1916
Woman Of Mystery ismiyle de bilinen bu hikaye yazarın erken dönem eserlerinden biridir.
Aslen bir Lupen hikayesi değilken 1923 yılında Lupen hikayeye eklenmiştir. Paul Delroze, Elisabeth ve II. William etrafında çevrelenir. Penguen Yayınları'nda bu hikaye Çalınan Tablolar isimli kitaptadır.
#8 ALTIN ÜÇGEN (Le Triangle d'or / The Golden Triangle) 1918
-The Return Of Arsene Lupen (Arsene Lupen'in Dönüşü) adıyla da bilinir. Avrupa Yakası Yayınları, Mutlu Fakat Yalnız ismiyle yayınlamıştır. Penguen Yayınları'nda bu hikaye hem Altın Üçgen isimli kitapta, hem de Saat Sekizi Çalarken isimli kitapta bulunur. Buraya ufak bir tavsiye koymak istiyorum, Altın Üçgen isimli kitabı almanıza gerek yok çünkü içindeki Altın Üçgen hikayesi Saat Sekizi Çalarken isimli kitapta, 813 isimli hikaye ise 813 isimli kitapta zaten bulunmaktadır.-
***
Kahraman Yüzbaşı Patrice ve fedakâr hemşire Coralie'nin aşkı geçmişlerinde saklı sırlarla örülmüştür. Genç aşıklar bu sırları çözdükçe hem korkunç gerçeklerle tanışacak, hem de kendilerini bekleyen yeni tehlikeleri görecektir. Kanlı katil Essares, korkusuz Afrikalı Ya - Bon ve elbette başrolde Arsen Lüpen... Tüm bu unutulmaz karakterlerin aynı anda yer aldığı nefes kesici bir macera... Ölüme bile meydan okuyan bir düşman, nasıl mağlup edilir? Umutların tükendiği anda, Arsen Lüpen yardıma yetişebilecek mi?
#9 OTUZ MEZARLI ADA (L’Île aux trente cercueils / The Island of Thirty Coffins) 1919
-İngilizce The Secret Of Sarek ismiyle de basılmıştır. Avrupa Yakası Yayınları tarafından
Ölüm Adası ismiyle yayınlanmıştır.-
***
Genç ve güzel bir kadın olan Veronica, babası ve çocuğunu talihsiz bir deniz kazasında kaybetmiştir. Veronica'nın eski eşi olan Aleksi Vorski ise, zengin fakat taş kalpli bir adamdır. Vorski'den kurtulmaya çalışan Veronica kendini gizemli olayların gerçekleştiği Sarek Adası'nda bulur. Bu gizemli adada görecekleri, kendi geçmişiyle ilgili sırları açığa çıkaracaktır. Fakat Veronica, halk arasında Ölüm Adası diye bilinen bu yerden kurtulmayı başarabilecek midir? Korkusuz kahramanımız Arsen Lüpen onun yardımına koşacak mıdır?
#10 KAPLAN / KAPLANIN DİŞLERİ (Les Dents du tigre / The Teeth of The Tiger) 1921
Mornington isimli bir adamın hikayesini anlatan ve Arsene Lupen'in Don Luis Perenna takma ismini kullandığı hikaye. Türkçe baskısını maalesef ki ben görmedim.
#11 SAAT SEKİZİ ÇALARKEN (Les Huit Coups de l'horloge / The Eight Strokes of The Clock) 1923
-Saat Sekizi Çalarken, Saat Sekizi Vurdu, Saat Sekizi Çaldı gibi isimlerle yayınlanmıştır.-
***
Güzel ve talihsiz Hortense Daniel'in kalbini kazanmaya kararlı centilmen hırsız bu kez dedektifliğe soyunuyor. Eşsiz zekasıyla inanılmaz hikayelerin üzerindeki sır perdelerini bir bir kaldıran Arsen Lüpen yol arkadaşının mutluluğu için her şeyi göze almaktan çekinmiyor. Arsen Lüpen hayranlarını yıllar önce işlenen cinayetlerin failini bulmaktan giyotine götürülmekte olan bir mahkumu kurtarmaya varan nefes kesici bir serüven bekliyor.
#12 DR. KAGLIASTRO (La Comtesse de Cagliostro / The Countess of Cagliostro) 1924
-Doktor Cagliostro, Kontes Cagliostro ismiyle yayınlanan hikaye Memoirs of Arsene Lupin/ Arsene Lupin'in Anıları ismiyle de bilinir.-
***Arsen Lüpen’in doğuşunu anlatan macera başlıyor!
Arsen Lüpen’in ünlü ve yetenekli bir hırsıza nasıl dönüştüğünün, ilk aşkının, evliliğinin ve hayatı boyunca cevabını arayacağı soruların ortaya çıkışının hikâyesi bu.
Ünlü Kontes Cagliostro’nun hayatını kurtarıp ona âşık olan dahi hırsız, sevdiği kadının gizemini çözerken iç hesaplaşmalarla yüzleşmek zorunda kalıyor. Gerçeğin perdesini araladıktan sonraysa yüzyıllarca saklı kalan bir hazinenin peşinde koşmaya başlıyor.
---
Tüm zamanların en zeki ve sevimli hırsızı Arsen Lüpen'in yolu bu kez, güzelliğiyle etrafındaki herkesi büyüleyen gizemli Kontes Cagliostro'yla kesişiyor. Sırılsıklam aşık bir genç olarak, Clarisse ile evlilik hazırlığı içindeyken kader, bir iş üzerindeki Lüpen'in karşısına, 400 yıllık efsanevi güzelliğiyle Napolyon'dan günümüze kadar birçok beyefendinin kalbini fetheden Kontes Cagliostro'yu çıkarır... Lüpen, yasa dışı bir yargılamada Kontes'in ölüme mahkum edildiğine tanık olur! Bir centilmen olarak buna izin vermemelidir. Ayrıca Kontes'in ölüm kararına sebep olan şey, 400 yıllık bir hazinedir! Yüzyıllar boyunca kilise rahiplerinin biriktirdiği efsanevi hazinenin yeri ise, bir şifrenin çözümüne bağlıdır. Ama, önce bu şifrenin bulunması gerekmektedir. Lüpen, iki şeye ilgisiz kalamaz: Hazine ve büyüleyici güzellikteki Kontes... Elbette hemen Kontes'e delicesine aşık olur ve onunla birlikte hazinenin peşine düşer.
Uğruna birçok cinayetin işlendiği hazineye kim sahip olacaktır? Cinayetlerin hesabını kim verecektir? Gerçekten Kontes Cagliostro 400 yaşında mıdır? İki aşk arasındaki Lüpen, kimi seçecektir?
Olaylar baş döndürücü bir hızla ilerlerken okuyucu, bir kez daha Lüpen'in kıvrak zekasına ve dehasına hayran kalacak!.
#12,5 The Overcoat of Arsène Lupin (Le Pardessus d'Arsène Lupin) 1926
İlk olarak 1924 yılında Fransa'da La Dent d'Hercule Petitgris ismiyle basılmış, ardından Lupen hikayesine dönüştürülüp 1926 yılında The Overcoat of Arsene Lupen ismiyle İngilizce olarak basılmştır.
Bildiğim kadarıyla bu kitabın Türkçe baskısı yok. Zaten kısa bir hikaye. Yine de sıralamaya aldım. Ama 13 yerine 12,5 olarak gösterdim.
#13 YEŞİL GÖZLÜ KIZ (La Demoiselle aux yeux verts / The Damsel With Green Eyes / The Girl With Green Eyes) 1927
-Mavi Gözlü Kız ismiyle de basılmıştır.-
***
Paris'te aydınlık nisan günleri vardır. Böyle günlerde, insan etrafına bakarken içinde bir sevinç duyar, gezmekten zevk alır. Gözüne her şey güzel ve iyi görünür. İşte Raul dö Limezi böyle bir aydınlık nisan günü, keyifli keyifli dolaşıyor, neşeli neşeli etrafına bakınıyor, her şeyi iyi ve güzel görüyordu. Kollarının pazıları
#13,5 The Man with the Goatskin (L'Homme à la peau de bique) 1927
Keçi Postundaki Adam/Keçi Postu İle Adam diye çevirebileceğimiz bu hikayenin de bildiğim kadarıyla Türkçe baskısı yoktur. Bu nedenle bu kitabı da sıralamaya ara kitap olarak aldım, 14 yerine 13.5 olarak numaralandırdım.
#14 MÜFETTİŞ BARNETT VE ORTAKLARI / MÜFETTİŞ BARNETT (L'Agence Barnett et Cie. / The Barnett & Co. Agency) 1928
Yukarıdaki iki isimle de basılmıştır. Onun dışında Jim Barnett Intervenes, Arsène Lupin Intervenes isimleriyle de bilinir. Türkçe'ye Jim Barnett ve Müfettiş Bechoux ismiyle de çevrilmiştir.
#15 ESRARENGİZ EV (La Demeure mystérieuse / The Mysterious Mansion 1929
The Melamare Mystery ismiyle de bilinen bu hikaye Penguen Yayınları baskısında Kibar Hırsız isimli kitapta bulunmaktadır.
#16 The Bridge That Broke 1929
Müfettiş Barnett'ın İngilizce versiyonunda bulunan bir kısa hikayedir. Bu hikayede de Jim Barnett ve Müfettiş Bechoux bulunmaktadır.
#17 The Emerald Cabochon (Le Cabochon d'émeraude) 1930
Türkçe baskısı yoktur.
#18 ÜÇ SÖĞÜT (The Mystery Of The Green Ruby / La Barre-y-va) 1931
Bu hikaye Penguen Yayınları'ndan çıkan Arsene Lupen'in İtirafları isimli kitapta bulunmaktadır.
#19 İKİ ÇEHRELİ KADIN (La Femme aux deux sourires / The Woman With Two Smiles) 1933
The Double Smile, İki Yüzlü Kadın ismiyle de bilinir.
#20 Victor of the Vice Squad (Victor de la Brigade mondaine) 1933
The Return of Arsene Lupin/ Arsene Lupin'in dönüşü ismiyle de bilinir. Türkçe'ye henüz çevrilmemiştir.
#21 The Revenge of The Countess of Cagliostro (La Cagliostro se venge) 1935
Arsene Lupen Vs Countess Cagliostro ismiyle de bilinir, Türkçe çevirisi yoktur. Bu kapağı kasıtlı olarak seçtim :)
#22 The Billions of Arsène Lupin (Les Milliards d'Arsène Lupin) 1939
Yine çevirisi olmayan kitaplardan.
#23 The Last Love of Arsene Lupin (Le Dernier Amour d'Arsène Lupin) 2012
Bu da İngilizce'ye bile çok geç çevrilen kitaplardan biri. Türkçe çevirisi henüz yok.
*********************************************************************
Sıralamamız böyle. Kitapları yani romanları ve hikayeleri dışında Arsene Lupen'in Maurice Leblanc tarafından yazılmış tiyatro eserleri de vardır.
Bunlar şu şekildedir:#1 Arsene Lupin (4-part Dekko) - Maurice Leblanc ve Francis de Croisset tarafından 1908 yılında yazılıp, 1909 yılında Edgar Jepson tarafından romanlaştırılmıştır. Arsene Lupin: By Edgar Jepson olarak bilinir. Romanlaştırılmış hali Penguen Yayınları'ndan Çalınan Tablolar ismiyle çıkmıştır. #2 An Adventure of Arsene Lupin, 1911 yılında yazılmıştır. #3 The Return of Arsene Lupin, 1920 yılında Maurice Leblanc ve Francis Croisset tarafından yazılmıştır. #4 This Woman is Mine (Cette femme est à moi), 1930 yılında yayılanmıştır.#5 A Quarter-hour with Arsène Lupin (Un quart d'heure avec Arsène Lupin), 1932 yılında yayınlanmıştır.
************************************************
Kitaplar bu şekilde. Dediğim gibi çok karışık oldukları için arada yanlış bilgi verdiğim kitaplar olabilir. Ya da Türkçe çevirisi çıkıp gözümden kaçmış olan kitaplar da olabilir. Bu durumda beni bilgilendirmekten kaçınmayınız. Olur da Türkçe çevirileri çıkarsa ben de yazıyı ona göre düzenleyeceğim. Aklınıza takılanları da elimden geldiğince cevaplamaya çalışacağım.
Umarım beğenmişsinizdir.Hepinize zevkli okumalar ^_^
Bu yazıyı "benherneysemo.blogspot.com" dışında herhangi bir blog/forum/internet sitesinde okuyorsanız, şahsımın bilgisi dışında ÇALINMIŞ DEMEKTİR!!!
